2017 / 13  E-Bülten
GERİ

İSTANBUL’DA ESKİ BAYRAMLAR



Müslümanlar için Ramazan neredeyse şahsiyet sahibi bir aydır; kendisi için "on bir ayın sultanı" denir. Uzun zamandır yolu gözlenen bir yolcu gibi, "Hoş geldin ya şehr-i Ramazan" diye karşılanır ve "Elveda" denilerek uğurlanır. Sofralara bereket, hanelere iyilik getirdiğine inanılır. Kuran-ı Kerim’de, Kuran’ın Ramazan ayında indirilmeye başlandığı belirtilir.

Müslümanların bir ay boyunca oruç tuttukları Ramazan aynı zamanda, camilerde kandillerin yakılması, minareler arasına mahya kurulması, iftar davetleri, ihtiyaç sahiplerine yardımların artırılması, sokaklarda davul çalınıp mâniler söylenerek sahur vaktinin halka duyurulması, geceleyin oyun ve eğlencelerin tertiplenmesi, Ramazan’a has yiyeceklerin hazırlanması gibi zaman içinde oluşan çeşitli geleneklerin de ayıdır.



Ramazan’ın sonunda kutlanan Ramazan Bayramı da bu türden gelenekler açısından oldukça zengin. Osmanlı’da bayram, sabah camilerde kılınan namazla birlikte başlardı. Bayram, özellikle çocuklar için bir neşe kaynağıydı. Küçükler büyüklerin elini öper, büyükler yakınlarına ve çocuklara hediyeler dağıtır, kapıya bayramlaşmaya gelen bekçi, çöpçü, tulumbacı, davulcu gibi hizmetlilere bayram bahşişi verirdi.mBayram ziyaretine gelenlere önce şeker veya hamur işi tatlı, ardından kahve ikram etmek âdetti. Bu gelenekler günümüze kadar çok az değişerek geldi, fakat imparatorluğun sona ermesiyle birlikte zaman içinde kaybolan gelenekler de var.
Osmanlı İmparatorluğu’nda bayram şenliklerinin düzeni belli bir protokol ve programa bağlanmıştı. Arife günü top atışlarıyla başlayan bayram, son günün akşamında atılan topla sona ererdi. Bayramın birinci günü sabahtan itibaren açık alanlarda kurulan eğlence yerlerine "bayram yeri" denirdi. Üsküdar, Galata, Kadıköy, Beyoğlu, Kasımpaşa, Beşiktaş, Fatih, Edirnekapı, Aksaray, Yedikule, Kadırga gibi semtlerin meydanlarında bayram yerleri kurulurdu. Bunların en ünlüleri Şehzade Camii avlusunda ve Fatih Meydanı’nda kurulanlardı. Bayram yerlerinde dönme dolap, atlıkarınca ve salıncaklar bulunur; cambazlar, hokkabazlar, meddahlar hünerlerini sergiler; ayrıca çeşitli spor müsabakaları düzenlenirdi. Büyük törenlerde geceleri de kandiller, mahyalar ve fişeklerle gösteriler yapılırdı.

Bu adetlerin çoğu silinip gitti, İstanbullular bayrama, sesleri mazide kalan top atışlarıyla uyanmıyor artık; fakat çocukların bayram sabahı duydukları neşe baki.



© Copyright 2015 T.C. İSTANBUL VALİLİĞİ
Bu e-posta, İstanbul Valiliği e-bültenine abone olduğunuz için size ulaştı.
Aboneliğinizi sonlandırmak isterseniz lütfen tıklayınız.
Facebook Twitter Google+ T.C. İstanbul Valiliği